Τρίτη, 27 Μαρτίου 2018

Το ιστορικό χωριό Λάκκοι του Νομού Χανίων κτισμένο στα 450 μέτρα


Το χωριό Λάκκοι βρίσκεται περίπου στο κέντρο του Νομού Χανίων. Είναι χτισμένο στις πλαγιές δύο λόφων, με αμφιθεατρική διάταξη των σπιτιών. Το υψόμετρο στο κέντρο του χωριού, πλατεία "Σελί", είναι 450 μέτρα. Τα σπίτια του χωριού, χωρίς να είναι χτισμένα το ένα κοντά στο άλλο, σχηματίζουν ευδιάκριτες γειτονιές. Ένας ασφαλτοστρωμένος δρόμος, ο δρόμος Χανιά-Ομαλός, διασχίζει σα φίδι το χωριό στη διεύθυνση ΒΑ-ΝΔ. Από το δρόμο αυτό ξεκινούν πολλοί αγροτικοί δρόμοι που καταλήγουν σε διάφορες γειτονιές και τοποθεσίες του χωριού. Όλα τα σπίτια του χωριού έχουν θέα προς τα ψηλά Λευκά Όρη, που υψώνονται επιβλητικά, χίλια μέτρα ψηλότερα, στα νότια του χωριού.

Οι Λάκκοι δεν έχουν πολύ νερό, υπάρχουν μόνο μικρές πηγές, στα χαμηλότερα σημεία του χωριού, οι οποίες συνήθως το καλοκαίρι στερεύουν. Οι κάτοικοι όμως, με προσωπική εργασία, έφεραν από τα βουνά, πριν από 40 περίπου χρόνια, νερό. Έτσι, το χωριό είναι καταπράσινο, με κήπους και μικρά περβόλια, και ανάμεσα να κυριαρχούν οι ελιές. Το κλίμα του χωριού είναι ξηρό και ευχάριστο αν και επηρεάζεται από τα κοντινά ψηλά βουνά και πλησιάζει προς το ηπειρωτικό.


  Η ιστορία του χωριού ξεκινά κάπου στα τέλη του 11ου αιώνα με την άφιξη στη Κρήτη των δώδεκα αρχοντόπουλων. Ένας από τα αρχοντόπουλα ήταν και ο Λέοντας που επονομάστηκε Μουσούρος γιατί, πρώτος μπήκε στη Βλαχιά και σύντριψε τους Βλάχους. Ο Λέοντας Μουσούρος πήρε ως τιμάριο στη Κρήτη μια μεγάλη περιοχή, που τμήμα της ήταν και οι σημερινοί Λάκκοι.






Άγιος Αντώνιος, στο κέντρο του χωριού (αεροφωτογραφία). Η εκκλησία χτίστηκε το 1904 στη θέση πολύ μικρότερης και παλιότερης εκκλησίας





ΕΤΟΣ 1927 Ο ΜΑΝΤΑΚΑΣ


Τα ιστορικά δεδομένα στα ενετικά χρόνια είναι ελάχιστα. Γνωρίζουμε ότι, ο Λακκιώτης οπλαρχηγός Πενταχτένης πήρε μέρος στην επανάσταση κατά των Ενετών, του 1263. Ο οπλαρχηγός Μπίμπος συμμετείχε στην άμυνα του Ηρακλείου το 1669. Τέλος, ο Γεώργιος Μουσούρος πήρε μέρος στην επανάσταση, κατά των Ενετών, του 1570. Σε αυτήν την επανάσταση, η συμμετοχή των Λακκιωτών τονίζεται από την παρουσία στην Πεντανδρία, ως Γενικού Γραμματέα σε αυτήν, του Γεωργίου Μουσούρου. Το αρχηγείο της επανάστασης ήταν στα Μεσκλά και ο αρχηγός της, ο Γεώργιος Καντανολέων, καταγόταν από το Κουστογέρακο Σελίνου. Τέσσερις χιλιάδες ενετοί στρατιώτες συγκρούστηκαν με τους επαναστάτες, τους οποίους νίκησαν με προδοσία. Οι Ενετοί σε αντίποινα εκτέλεσαν πολλούς Λακκιώτες.




 


 Σήμερα το χωριό ζει τις μέρες της παρακμής, καθώς σε αυτό έχουν παραμείνει λίγοι ηλικιωμένοι κάτοικοι. Το χωριό επισκέπτονται τους τελευταίους μήνες τουρίστες από όλο τον κόσμο, ενώ κάποιοι από αυτούς έχουν ήδη αγοράσει σπίτια και μένουν για μεγάλο μέρος του χρόνου εκεί.



 Με το ριζίτικο έχει τραγουδηθεί η ιστορία του τόπου, η οποία, με αυτό το τρόπο, επιβιώνει στη συλλογική μνήμη. Υπάρχουν πολλά ριζίτικα που αναφέρονται σε ηρωικούς τόπους και ανθρώπους. Πολλά, επίσης, ριζίτικα αναφέρονται στους Λάκκους, έμμεσα ή άμεσα: από τα εφτακόσια εξήντα πέντε ριζίτικα της συλλογής του Σταμάτη Αποστολάκη, τα 46 σχετίζονται με τους Λάκκους. Από αυτά, εφτά έχουν αποκλειστικό θέμα του Λάκκους. 
Τα τραγούδια αυτά είναι:

1.Που θε να βγει στον Ομαλό, να 'ν' αναγυρισμένος 
2.Προβάλετε φωνιάξετε στσι Λάκκους κι εις τ' Ορθούνι* 
3.Στα διαβατάρικα πουλιά το μήνυμα θα δώσω 
4.Φωνή και κλάημαν άκουσα στ' Ορθούνι και στσι Λάκκους 
5.Προβάλετε ρωτήξετε στσι Λάκκους είντα γίνει 
6.Φύσηξ', αέρα, φύσηξε, φύσα, βοριά μου, φύσα 
7.Γενές γενές το σέρνουνε το καπετανιλίκι

    Προβάλετε φωνιάξετε στσι Λάκκους κι εις τ' Ορθούνινα 'ρθουν του Λαμπαθέν οι γιοι και του Μπιμποσταμάτη, κι ένα λαγόν ετόπωσα στου Κάτω Δρυ τον πόρο. Να μη θαρρούν πως είν' λαγός, να πρεμαζώνουν σκύλους, μα 'ναι θεριό τρικέφαλο κι ένα ταμπούρι Τούρκοι· απού 'χει άρματ' ας βαστά κι απού δεν έχει ας εύρει.



Ακολουθεί μια μικρή συλλογή παροιμιών από τους Λάκκους:

Σαν τον Αλή Πασά περνά απού δεν έχει αμπέλια, απού δεν έχει μηχανές και σκιαουλές (= καθόλου) κοπέλια.

Απού 'ναι τρεις και τέσσερις γλάκα μιτσέ μου γλάκα.

Του Γενάρη το φεγγάρι παρά λίγο μέρα κάνει.

Απού ράφτει και ξεπαραλεί, απού χαλά και χτίζει, μουδέ η δουλειά του φαίνεται μουδ' εύκαιρος καθίζει.

Καλλιά 'ναι δυο κακοί παρ' ένας αντρειωμένος.


 

Ακολουθεί μια μικρή συλλογή παροιμιών από τους Λάκκους:

Σαν τον Αλή Πασά περνά απού δεν έχει αμπέλια, απού δεν έχει μηχανές και σκιάουλες (= καθόλου) κοπέλια.
Απού 'ναι τρεις και τέσσερις γλάκα μιτσέ μου γλάκα.
Του Γενάρη το φεγγάρι παρά λίγο μέρα κάνει.
Απού ράφτει και ξεπαραλεί, απού χαλά και χτίζει, μουδέ η δουλειά του φαίνεται μουδ' εύκαιρος καθίζει.
Καλλιά 'ναι δυο κακοί παρ' ένας αντρειωμένος.
Καλλιά 'ναι η μάνα του φονιά παρά του σκοτωμένου.
Δε το 'χω πως αποθαίνω παρά πως δε ζιω να μαθαίνω.
Το μη σε γνοιάζει μη ρωτάς και στη δουλειά σου πηέναι.
Εχύθηκε το λάδι μας κι εμπήκε στο πιθάρι μας.
Έσπασε η γ'αίγα το σκοινί κι εβγήκε στο χαράκι, κι ετσούρισε ο τέτζερης και 'βρήκε το καπάκι.
Βοηθά σου ο τόπος Διγενή και βγαίνεις αντρειωμένος.
Απού 'φελά (= ωφελεί) παντού 'φελά.
Από σιγανό ποταμό ψηλά τα ρούχα σου.
Απού κοπελομάθει δε γεροντοξεχνά.
Στ' αδύναμο κρέας κολλά η μύγα.






ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ - ΑΝΤΩΝΗΣ ΓΕΝΝΑΡΑΚΗΣ
ΣΤΟΙΧΕΙΑ - ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ

ΠΡΟΣΩΠΑ Για τα Ράσα και τα Γέννια - Ο Αλέξανδρος Λύρα και ο Μότσαρτ - Ο λυράρης Στέλιος Βασιλάκης ............. ............. .............
ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Οι Βρετανοί ψηφίζουν Ελλάδα - Σε άνοδο ο Κυπριακός τουρισμός - Διεθνές Επενδυτικό ενδιαφέρον ............. ............. .............
ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ Τα Ποδήλατα «ματρακάδες» - Η οθωμανική κρήνη του Τεκέ - Η Γέφυρα Βαρδινογιάννη, Αράδαινα ............. ............. .............

ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΑΡΘΡΩΝ

ΠΟΛΕΙΣ ΚΑΙ ΧΩΡΙΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ Οδοιπορικό στα Ζωνιανά ............. Ο οικισμός Θησέας για γερά πορτοφόλια ............. Γαύδος ίσως το νησί της Καλυψώ η Ωγύγια ............. Οι Μάλλες από τα μεγαλύτερα χωριά της Κρήτης .............

Ο ΑΝΤΩΝΗΣ ΓΕΝΝΑΡΑΚΗΣ

.........