...του JORGO STAY- ΦΑΙΣΤΟΣ - Κρήτη πόλεις και χωριά

Κρήτη πόλεις και χωριά

Η ΚΡΗΤΗ ΣΤΟ INTEΡNET

Επικοινωνήστε μαζί μας - kritipolis@hotmail.com
ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Κυριακή 7 Δεκεμβρίου 2014

...του JORGO STAY- ΦΑΙΣΤΟΣ


Η Φαιστός είναι κτισμένη πάνω σε χαμηλό λόφο (υψόμετρο 100 μ. περίπου από την επιφάνεια της θάλασσας), στα νότια του ποταμού Γεροπόταμου, του αρχαίου Ληθαίου, και δεσπόζει στην εύφορη κοιλάδα της Κάτω Μεσαράς, που περιτριγυρίζεται από επιβλητικά βουνά (Ψηλορείτης, Αστερούσια, Λασιθιώτικα Βουνά). Στα νότια εκτείνεται το Λιβυκό πέλαγος. Ο Ληθαίος περιβάλλει το λόφο της Φαιστού από ανατολικά και βόρεια, αποτέλεσε την πηγή ύδρευσης της πόλης. Το ήπιο και ζεστό κλίμα της περιοχής έκανε άνετη και ευχάριστη τη ζωή των κατοίκων της.
  

  Η Φαιστός αποτελούσε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα του μινωικού πολιτισμού και τη σπουδαιότερη σε πλούτο και δύναμη πόλη της νότιας Κρήτης. Αναφέρεται στα κείμενα αρχαίων συγγραφέων (Διόδωρος, Στράβωνας, Παυσανίας) ενώ μνημονεύεται και από τον Όμηρο. Ανήκει στις τρεις σημαντικές πόλεις που ίδρυσε στην Κρήτη ο Μίνωας. Κατά τη μυθολογία στη Φαιστό βασίλεψε η δυναστεία του Ραδάμανθυ, γιου του Δία και αδελφού του Μίνωα. Ο Όμηρος αναφέρει τη συμμετοχή της στον Τρωικό πόλεμο και τη χαρακτηρίζει πόλη ''καλά κατοικημένη''. Η περίοδος ακμής της Φαιστού ξεκινά με την είσοδο της Κρήτης στην Εποχή του Χαλκού στα μέσα της 3ης χιλιετίας π.Χ, όπου δημιουργούνται οι βάσεις για το μινωικό πολιτισμό.

                  

Ο Ληθαίος περιβάλλει το λόφο της Φαιστού από ανατολικά και βόρεια, αποτέλεσε την πηγή ύδρευσης της πόλης. Το ήπιο και ζεστό κλίμα της περιοχής έκανε άνετη και ευχάριστη τη ζωή των κατοίκων της.
  

Η κατοίκηση στη Φαιστό αρχίζει από τη νεολιθική περίοδο, όπως φανερώνουν θεμέλια νεολιθικών κατοικιών, εργαλεία, ειδώλια και όστρακα αγγείων που αποκαλύφτηκαν κάτω από το ανακτόρο κατά τις ανασκαφές. Ο νεολιθικός οικισμός πρέπει να απλωνόταν στην κορυφη του λόφου και τη νοτιοδυτική πλαγιά του. Στα μέσα της 3ης χιλιετίας π.Χ., άρχισε η χρήση των μετάλλων γεγονός που ευνοεί την ανάπτυξη της πόλης. Η ανάπτυξη συνεχίζεται μέχρι την ίδρυση και εδραίωση των μινωικών ανακτόρων (15ος αι. π.X.). Στις αρχές της 2ης χιλιετίας η εξουσία περνά στα χέρια βασιλιάδων, οι οποίοι ιδρύουν μεγάλα ανάκτορα.


Το πρώτο ανάκτορο χτίστηκε στα 1900 π.Χ. περίπου και μαζί με τα άλλα γύρω κτίσματα είχε έκταση 18.000 τετραγωνικά μέτρα, λίγο μικρότερη από εκείνη του ανακτόρου της Κνωσού. Ο μεγάλος σεισμός που έγινε κοντά στο 1700 π.Χ. ήταν η αιτία της καταστροφής του, όπως και της Κνωσού. Στη θέση του οικοδομήθηκε νέο, επιβλητικότερο, στο οποίο ανήκουν και τα περισσότερα αναστηλωμένα σήμερα λείψανα, ενώ έχουν αποκαλυφτεί και αρκετά τμήματα του πρώτου ανακτόρου, κυρίως στα νοτιοδυτικά.
  

Η μινωική πόλη αναπτύσσεται γύρω από το ανακτορικό κέντρο σε μεγάλη έκταση. Η Φαιστός ήταν η έδρα του άρχοντα-βασιλιά που έλεγχε όχι μόνο τον πλούσιο κάμπο της Μεσαράς αλλά και τους οικισμούς στην ευρύτερη περιοχή, αλλά και την έξοδο προς τη θάλασσα και τα λιμάνια του κόλπου της Μεσαράς. Μετά την καταστροφή του ανακτόρου (15ος αι. π.X.) η πόλη της Φαιστού συνεχίζει να κατοικείται στα μυκηναϊκά χρόνια και στη γεωμετρική εποχή (8ος αι. π.X.).
  

Στους επόμενους αιώνες η Φαιστός γνωρίζει νέα περίοδο ακμής. Η έκταση της πόλης μεγαλώνει σε σχέση με εκείνη της μινωικής. Πρόκειται για μια πλούσια, δυνατή, πολυάνθρωπη και ανεξάρτητη πόλη. Έκοβε δικά της νομίσματα και κατά την εποχή της ακμής της, η κυριαρχία της απλωνόταν από το ακρωτήριο Λίθινο ως το ακρωτήριο Μέλισσα και περιελάμβανε και τις νησίδες Παξιμάδια με την αρχαία ονομασία Λητώαι. Το κράτος της Φαιστού διέθετε δύο ισχυρά λιμάνια, τα Μάταλα και τον Κομμό στα νοτιοδυτικά.
  

Κατά τα ιστορικά χρόνια κτίζεται ο ναός της Ρέας, στα νότια του παλαιού ανακτόρου. Ένα χρονικό κενό παρατηρείται την κλασική περίοδο, από την οποία δεν έχουν αποκαλυφτεί ακόμη αρχιτεκτονικά λείψανα. Αντίθετα, η ελληνιστική πόλη υπήρξε εξαιρετικά ακμαία. Δείγμα οικιών της εποχής αυτής διακρίνεται στην δυτική αυλή (άνω άνδηρο) του ανακτόρου. Στα μέσα του 2ου αιώνα π.X. (περίπου 160 π.Χ.) η πόλη καταστράφηκε και υποδουλώθηκε από την γειτονική Γόρτυνα.
  

 Αν και δεν εγκαταλείφτηκε αμέσως, η θέση της Φαιστού, χάνει πλέον την ισχύ της. Ίχνη κατοίκησης της περιόδου της ενετοκρατίας υπάρχουν διάσπαρτα σε όλη την περιοχή. Το σημερινό χωριό του Αγίου Ιωάννη στις νότιες παρυφές της αρχαίας πόλης αποτελεί το φτωχικό κατάλοιπο ενός ένδοξου παρελθόντος.

                   

Από αρχαιολογική άποψη η Φαιστός είναι η δεύτερη σε σπουδαιότητα μινωϊκή πόλη μετά την Κνωσσό. Ο πρώτος που αναγνώρισε και ταύτισε τη θέση της Φαιστού ήταν ο Άγγλος πλοίαρχος H. Spratt. Το 1884 άρχισαν οι αρχαιολογικές έρευνες από τον F. Halbherr στη Φαιστό και συνεχίστηκαν από την Ιταλική Αρχαιολογική Σχολή (Halbherr and L. Pernier, 1900-1904) και από τον Doro Levi (1950-1971). Παράλληλα με τις ανασκαφές έγιναν στερεωτικές εργασίες από την Ιταλική Αρχαιολογική Σχολή. Ορισμένοι χώροι, κυρίως το παλαιό ανάκτορο και τα βασιλικά δωμάτια του νέου ανακτόρου καλύφτηκαν με πλαστικά στέγαστρα, ενώ άλλοι, όπως οι αποθήκες του νέου ανακτόρου, καλύφτηκαν με πλάκα μπετόν.

                

                

Η πόλη της Φαιστού απλώνεται σε μεγάλη έκταση γύρω από το κεντρικό ανάκτορο πάνω σε λόφους και εντός μιας πεδινής έκτασης. Εκτείνεται όχι μόνο στο χαμηλότερο λόφο και τις πλαγιές του, αλλά και στον απέναντι λόφο, όπου βρίσκονται σήμερα τα κτήρια της Ιταλικής Αρχαιολογικής Σχόλης και το τουριστικό περίπτερο και φτάνει ως το εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου της Φαλάνδρας δυτικά και το χωριό του Αγίου Ιωάννη νότια.

      
Τα πρώτη ίχνη κατοίκησης στην περιοχή ανάγονται χρονολογικά στη Νεότερη Νεολιθική Εποχή. Αρχιτεκτονικά λείψανα βρέθηκαν σε διάφορα σημεία του ανακτόρου καθώς και στα Χάλαρα. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα λιθόκτιστα θεμέλια μιας στρογγυλής οικίας που ανασκάφτηκε στο νότιο άκρο του ανακτόρου. 
  

Τα αρχιτεκτονικά λείψανα της πρωτομινωικής περιόδου κατά την οποία ξεκινά η ακμή της Φαιστού είναι λιγοστά. Τα λείψανα βρίσκονται δυτικά της νεολιθικής οικίας, στη δυτική πτέρυγα του ανακτόρου, κάτω από τα δάπεδα της ''Δυτικής'' και της ''Κάτω αυλής'' και στο κέντρο του βόρειου περιστυλίου, όπου ήρθε στο φως ένα αρκετά μεγάλο δωμάτιο.
  

Κινητά ευρήματα, ωστόσο, όπως κεραμική των ρυθμών Πύργου και Αγίου Ονουφρίου, αλλά και οι θολωτοί τάφοι της Μεσαράς με τα πλούσια κτερίσματά τους φανερώνουν έναν ακμαίο οικισμό με μεγάλο πληθυσμό. Οι νεκροί θάβονται ομαδικά, κατά γένη. Οι κάτοικοι της Φαιστού αποδεικνύεται ότι είχαν επίσης αναπτύξει σχέσεις με τις Κυκλάδες, την Αίγυπτο και την Ανατολή.
  

 Στις αρχες της 2ης χιλιετίας η Φαιστός γίνεται έδρα βασιλιά και κατασκευάζεται το πρώτο ανάκτορο πάνω στην κορυφή του χαμηλότερου λόφου. Το αρχαιότερο τμήμα του ανακτόρου διατηρείται νότια της ''Δυτικής αυλής''. Στον περιβάλλοντα χώρο του ανακτόρου διασώθηκαν λείψανα σπιτιών της παλαιοανακτορικής περιόδου, τα οποία βρίσκονται νότια και δυτικά της ''Δυτικής αυλής'', ενώ και στις θέσεις Αγία Φωτεινή και Χάλαρα βορειοανατολικά και νοτιοανατολικά του ανακτόρου, αποκαλύφτηκαν τμήματα του οικισμού. 
  
  
Μετά την καταστροφή του 1450 π.Χ. το ανάκτορο εγκαταλείφτηκε οριστικά. Αντίθετα, η ζωή στην πόλη της Φαιστού συνεχίστηκε ανεπηρέαστη, όπως αποδεικνύουν οικοδομικά λείψανα που βρέθηκαν κυριώς δυτικά και νότια της ''Δυτικής αυλής'', βόρεια από το δρόμο προς το τουριστικό περίπτερο και στη θέση Χάλαρα. Μυκηναϊκοί τάφοι ήρθαν στο φως στη θέση Καλύβια, βορειοανατολικά της Φαιστού. Η πόλη και η ζωή των κατοίκων της βρίσκονται πλέον κάτω από μυκηναϊκή επιρροή.
  
   
Η πτώση του Μυκηναϊκού πολιτισμού δε φέρνει την καταστροφή στη Φαιστό. Ένας σημαντικός οικισμός σε μεγάλη έκταση υπάρχει στο λόφο κατά την πρωτογεωμετρική και γεωμετρική περίοδο. Ο οικισμός χαρακτηρίζεται από μεγάλα κολοκτισμένα σπίτια και έναν πλακόστρωτο δρόμο που ανηφορίζει προς το χώρο της ''Δυτικής αυλής'', όπως αποδεικνύει το ανεσκαμμένο τμήμα του οικισμού στη νοτιοδυτική παρυφή του ανακτόρου. 
  

Κατά την αρχαϊκή περίοδο αρχίζει και πάλι να ακμάζει η πόλη και να μεγαλώνει. Πλέον καλύπτει έκταση μεγαλύτερη της μινωικής πόλης, καθώς απλωνόταν δυτικά στον ψηλό λόφο του Αφέντη Χριστού και νότια πέρα από το χωριό του Αγίου Ιωάννη. Λείψανα τείχους έχουν εντοπιστεί στο λόφο όπου βρίσκεται το τουριστικό περίπτερο, στη θέση του Αγίου Γεωργίου της Φαλάνδρας και στο λόφο του Αφέντη Χριστού και αποδεικνύουν πως η αρχαϊκή πόλη διέθετε οχυρωμένη ακρόπολη.
  
   
Σύμφωνα με τις μαρτυρίες των ανασκαφέων της Φαιστού, στο χώρο του ανακτόρου υπήρχαν πολλά κτήρια ελληνιστικής και ρωμαϊκής εποχής. Τα περισσότερα από αυτά όμως καταστράφηκαν για να αποκαλυφτεί το μινωικό ανάκτορο. Από την πρώιμη αρχαϊκή εποχή σώζεται ο ναός της ''Μεγάλης Μητέρας'' ή της Ρέας, που ήρθε στο φως στη νότια παρυφή του ανακτόρου. 
  
  
Η ελληνιστική πόλη, καθώς δεν υπάρχουν λείψανα κλασικής περιόδου, φαίνεται ότι ήταν ιδιαίτερα ισχυρή, καταλάμβανε μεγάλη έκταση και διέθετε καλοκτισμένα σπίτια που ήρθαν στο φως στα Χάλαρα, στον Άγιο Γεώργιο της Φαλάνδρας και στο χώρο του ανακτόρου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ελληνιστικού κτηρίου αποτελεί το κτίσμα στην επάνω αυλή του ανακτόρου με μεγάλες αίθουσες, μια από τις οποίες διαθέτει δυο κίονες, κεντρική εστία και ''θρανία'' κατά μήκος των τοίχων.
  
  
                    

                    

                    

                    

                    

                     
 
 
 

   

FOTO: JORGO STAY.

ΠΗΓΗ: odysseus.culture.gr/

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Post Top Ad

.............